bibilenden@gmail.com

0536 545 67 21

Kariyer Gelişimi ve Kariyer Seçimi

Kariyer Gelişimi ve Kariyer Seçimi

Günlük hayatta sıklıkla karşılaştığımız, meslek, iş ve kariyer kavramları, birbirlerinin yerine kullanılsa bile, tanım olarak birbirlerinden çok farklıdır. Bu yüzden önce bu kavramların ayrımını yaparak ve kariyer gelişimi kavramını tanımlayarak başlayalım.

Meslek; Benzer tip bilgi, beceri ya da iş sorumlulukları gerektiren, benzer özellikler gösteren işlerin çok geniş bir toplamıdır. 

İş; Mesleği yaparken yapılan görev ve aktivitelerdir.

Kariyer; Bir yaşam boyu bireyin hayatta aldığı rollerin toplamıdır.

Kariyer Gelişimi; Bireyin bir kariyer örüntüsü oluşturması, karar verme stili, yaşam rollerinin bütünleşmesi, değerlerini ifade etmesi ve yaşam rolüyle ilgili kendilik kavramlarını içermektedir(Korkut-Owen ve diğerleri,2015:6).

Görüldüğü üzere kariyer, mesleki hayatımızın başlamasından önce oluşmaya başlar. Okulöncesi dönemde mesleki rehberlik çalışmalarının yapılmasının önemi de buradan anlaşılmaktadır. Bireyler bebeklik dönemlerinde ebeveynlerinin kendileri hakkında yaptıkları yorumlarla kendilerini tanırken; okulun hayatlarına girmesiyle, kendilerine yönelik farklı bakış açıları geliştirmeye başlamaktadırlar. Okulöncesi dönemden itibaren, bireyin kendisini tanıması, ilgi, yetenek ve becerilerinin farkında olması bireyin kariyer seçiminde ve kariyer gelişiminde alacağı kararları olumlu yönde etkileyecektir.

Seçilen kariyerin, bireyin; kendisini algılama biçimini, kendini ifade ediş şeklini, gelir düzeyini, sosyal statüsünü, özel hayatını, sosyal ilişkilerini, zamanı kullanma biçimini, işten-yaşamdan alacağı doyumu ve buna benzer birçok faktörü etkileyeceği unutulmamalıdır. Tüm bunlar göz önünde bulundurulduğunda bireylerin kariyer süreçlerinin önemi fark edilmektedir. 

Bireyler kariyer kararlarını alırken birden fazla etmenden etkilenmektedir. Bu faktörler Korkut-Owen ve arkadaşları(2015) tarafından dört başlıkta incelenmektedir. Bu başlıklar sırasıyla;

1. Bireysel Etmenler

2. Sosyal Etmenler

3. Sistemle İlgili Etmenler

4. Şanstır.

Bu dört başlığı sırasıyla incelediğimizde kariyer gelişimine etki eden faktörler daha net anlaşılacaktır.

1. Bireysel Etmenler:

Bireylerin kariyer seçimlerinde kişilikleri, kişilik özellikleri gibi kendilerine has yönleri bazı meslekler için daha uygun olmaktadır. Bireysel etmenlere bireylerin; ilgileri, yetenekleri, değerleri, becerileri, başarıları gibi faktörler örnek verilebilir.

2. Sosyal Etmenler:

İnsan doğası gereği sosyal bir varlıktır. Diğer insanların düşünceleri kariyer seçiminde ve kariyer gelişiminde önemli rol oynayabilmektedir. Sosyal etmenlere; aile, kültür ve medya örnek olarak verilebilir.

3. Sistemle İlgili Etmenler:

Bireyler yaşadıkları toplumdan ayrı olarak düşünülemez. Bu yüzden kariyer gelişimine etki eden toplumsal bazı yapılar vardır. Bunlara toplumun; politik yapısı, yönetim biçimi, yasaları, eğitim sistemi, iş bulma olanakları, iş piyasası, ekonomik koşulları örnek olarak verilebilir.

4. Şans:

Bireylerin kontrol edemedikleri, beklenmeyen olayları içerir. Bu etmene örnek olarak sınav günü hastalanan bir çocuk verilebilir.

Görüldüğü üzere bireyler kariyerlerini seçerken birden fazla faktörün etkisi altında kalırlar. Bu durum bazen bireylerde kafa karışıklığına sebep olabilmekte ve bireyler bu durum karşısında çaresiz hissedebilmektedirler. Böyle durumlarda bireyler önce derin bir nefes almalı sonra da gerekirse bir kariyer danışmanına başvurmalıdır.

Kariyer seçiminin hafife alınacak bir karar olmadığı, bireyin hem hayatına hem de kişiliğine olan etkisi her zaman hatırlanmalıdır. Ancak bireylerin kariyerlerinde yalnızca bir meslek seçtiği düşünülmemelidir. Bireyler emekli olana kadar, hatta bazı bireyler emekli olduktan sonra da,  başka meslekler seçerek kariyer gelişim süreçlerini sürdürmeye devam ederler. 

Kariyer süreci biz istediğimiz sürece devam eden, hayatımızın birçok yönüne etki eden bir olgudur. Bu yüzden karar verirken acele edilmemeli, gerektiği düşünülürse bir Kariyer Danışmanlığı yapan, bu alanda uzmanlaşmış bireylerden yardım alınmalıdır.